Maaltu ta’aa jira?

Wanti ta’aa jiru ifa. Humnoonni kufaatii Oromoo malee miilaan dhaabachuu isaa arguu hin hawwinne, Oromoo bulchuu malee Oromoo waliin biyya bulchuu hin feene kallattii hundaan lola nurratti labsanii jiru. Injifannoo dhiigaan argame nu harkaa baasuudhaaf tooftaan siyaasaa haga ammaa  ittiin deeman Woyyaanee fi leellistoota Miniliik hedduu hin gammachiifne. Humnoonni kunniin sodaa fi yaaddaa guddaa keessa jiru. Yaaddoon isaanii Oromoon nu harkaa lixeedha. Tooftaa ittiin nu dhabuu barbaadan waraanaan, sabaa fi sablammootaan walitti nu diruudhaan. Ajjeechaan kana duraa fi inni Buraayyuu waan biraa osoo hin taane shira diinaati.
Rakkoon xixiqoon saboota jiddutti hin uumamu hin jedhamu. Sababni Oromoon sadarkaa kanatti Gaamoo  irratti xiyyeeffatuuf hin jiru. Hujii diinaa ta’uu isaa baruuf ragaa heddu hin barbaachisu. Ajjeechaa biyya biraatti rawwatame intarneetii irraa guuraa Oromoon kana godhe jechuun qofti waa’ee karoora qamoota kanaa waan dubbatu waan hedu qaba. Ajjeechaa hundi itti yadameeti. Hundi qindaayeeti. Kan ta’aa jiru:
1. Oromoo irratti saba hunda kakaasuudha. Gaamoo fi Oromoo, Wolaayittaa fi Oromoo, Guraagee fi Oromoo wanti walitti buusu hin turre. Ajjeechaan Buraayutti raawwatame ummata Kibbaa fi Oromoo walittii buusuuf kan karoorfameedha. Dhimma Finfinneen walqabatee Oromoo fi Amaarris akka walitti gaarrifatu godhuuf halkan guyyaa hojjatamaara. Kuni filannoo ADWUI itti aanu irratti Dr Abiyyi deeggarsa ANDM fi SEPDO dhabsiisuu ykn laaffisuudha. Deeggarsa ANDM fi SEPDO alatti Dr Abiyyi ministera muummee ta’uu hin danda’u. Kuni tooftaa Woyyaaneeti.
2. Leellistoonni Miniliik (G7) carraan Itoophiyaa akka ufii hawwanitti bocuu nu harkaa bayaara sodaa jedhu qabu. Yaada ajaayaa (sirna  Miniliik deebisuu) qabatanii filannoo dhufuunis Itoophiyaa qabachuu akka hin dandeenne hubataniiru. Carraan jiru, osoo hin turin, mootummaa amma jiru keessa harka naqachuudhaan dhiibbaa godhuudha. Kana godhuuf biyyi too’annaa bulchiinsa Dr Abiyyi harkaa bayuu qabdi. Kuni kan ta’u yoo hookkarri hamaan uumame qofa. Sabooni rakkoo walirraa hin qaban. Qaamni hookkara omishu jiraahuuu qaba. Hookkara uumuuf kashlabbee isaaniitti dhimma bayuu qabu. Hedduun isaanii kan jiran Finfinneedha. Finfinnee irraa gadi baasaa ummata rukuchiisaa ol deebisu. Maallaqaa fi olola Oromoon Finfinnee keessaa sibaasuuf jedhuun kakaasu. 
Oromoo rukutuun siyaasa isaaniif ammatti gaarii miti. Dhiingi Amaaraa fi Guraagees qaaliidha. Kaayyoo siyaasa isaanii bakkaan gayachuudhaaf kan kitimamuu qabu ummata Kibbaati. Kuni siyaasa fokkisaadha.  Hedduun hoogganota leellistoota Miniliik (G7) miseensota Ihi’aappaati. Garajabeenni isaaniif waan haarawaa miti. Kaayyoo siyaasaaf jecha dhiiga miskiinaa mitii kan obboleessaa yoo dhangala’e ummata dantaa qabuu miti. Kan taajjabaa jirrus kanuma.
Amma as geenneerra. Falli maaliidha?
Wanti argaa jirru ulfaataadha. Dachi keennarratti dhiigni ummata miskiinaa dhangala’uu caalatti wanti nama gaddisiisu hin jiru. Alagaadhaan mitii dhalli Oromoo dhiiga saba biraa dachii Oromoo irratti akka dhangalasuuf hayyamuu hin qabnu. Kuni hunda keennaaf qaaniidha. Diinni harka Oromoon ibidda qabachuu hin qabu.
Karaa tika nagaan qaawwalli jiraachuun isaa ifa. Hundi kallattii maraan akka Dr Abiyyii fi Ob Lammaatti uf kennee, hirriba dhabee hojjataara jechuun rakkisaadha. Yeroo ce’umsaa kanatti poolisii fi humni nageenyaa sa’aa 24/7 waardiyaa ta’ee dhabachutu irra ture. Kanaaf kaka’umsi cimaan jiraachuu qaba. Kuni ammatti sadarkaa barbaadamutti jiraachuun isaa shakkisiisaadha. Egaa qaawwalli jiru ummataan guutamuu qaba. Kana jechuun namni arge maqaa Qeerroon ijaaramee ganda unkuruu qaba jechuu miti. Jalqabatti, ummanni mootummaa Dr Abiyyii/Lammaaf ijaa fi gurra ta’uu qaba. Lammaffaa, namoonni ummataan amanaman filatamanii poolisii jalatti ta’uudhaan dirqama hawaasa tiksuu (community vigilante) yeroodhaaf yoo fudhatan hamaa hin ta’u. Muuxxannoon kuni biyya addaddaa keessa jira. Dr Abiiyyi cal’isuun, naga ganda ufii poolisii qofatti dhiisuun qaawwala diinni ittiin nu seenu badhisuudha. Sadaffaa, jallataa keennas sararatti deeffachuun dirqama yeroon gaafatuudha.